24. Przegląd Sztuki Survival – Palec w sercu:
- nabór twórców (open call) do 31 stycznia 2026,
- dawna klinika psychiatrii na ul. Bujwida (zdjęcia są w galerii),
- od 26 do 30 czerwca 2026.
Mocnymi, o ile nie najmocniejszymi, stronami Przeglądu Sztuki Survival od lat są: miejsce, temat i nierozłącznie związany z tematem opis kuratorski, przypominający ciekawe historie z dziejów Wrocławia i nakłaniający twórców do osadzenia dzieł w kontekście niedostępnych dziś budynków oraz minionych, ale w pewnym sensie do dziś aktualnych, wydarzeń.
Temat, opis kuratorski i konkurs dla artystów: „Palec w sercu”
Tematem przyszłorocznej edycji jest „Palec w sercu” – znajdujący się na przecięciu nauki, przemocy, niewiedzy i emocji.
Opis kuratorski otwiera wzmianka o wrocławskim kardiochirurgu, Wiktorze Brossie, który podczas przeprowadzania operacji używał palca do poszerzania zastawki w sercu pacjenta. Metoda Brossa uznana została za pionierską, a jego palec odlano w gipsie.
Zachowany model zapisywał głębokość, na jaką należało wsunąć palec do lewej komory, by poszerzyć zastawkę. Odlew palca Brossa jest zarówno narzędziem medycznym, ustanawiającym ciało konkretnego lekarza jako wzorzec miary, jak i osobliwą naukową relikwią.z opisu kuratorskiego
W dalszych częściach opisu kuratorzy przywołują i odnoszą do tematu przeglądu:
- przekonanie o vena amoris, czyli żyle miłości,
- nieetyczny eksperyment profesora Alberta Neissera,
- złe uczynki innych osób związanych z kliniką,
- zastosowanie metody badań nad dźwiękiem w medycynie.
Pełny opis kuratorski jest na stronie Survivalu. Jest tam również regulamin otwartego konkursu dla twórców chętnych do prezentacji prac na przeglądzie (termin przyjmowania zgłoszeń upływa 31 stycznia 2026).
Miejsce: dawna klinika psychiatrii i chorób nerwowych
Przestrzenią Survivalu 2026 będą uniwersyteckie kliniki na ul. Bujwida, a konkretnie – kilka budynków psychiatrii i chorób nerwowych, które – podobnie jak inne – wybudowane zostały na przełomie XIX i XX wieku.
Ich powstanie było najpoważniejszą inwestycją z zakresu nauk medycznych we Wrocławiu. Stały się symbolem potęgi pruskiej nauki i jej znaczenia dla państwa. Pod koniec XIX w. nauka niemiecka stopniowo zdobywała bowiem dominującą pozycję w świecie naukowym - podobnie jak język niemiecki. Niemieccy profesorowie, z naukowcami z sektora nauk medycznych na czele, stworzyli swoiste imperium, które rozciągało się na całą Europę.z opisu fundacji Art Transparent
Klinika psychiatrii działała na Bujwida od 1907 roku i była jedną z największych w całym uniwersyteckim kompleksie.
Architekturę i rozmieszczenie można uznać za symbol zmiany podejścia do chorób psychicznych, jakie miało miejsce w drugiej połowie XIX w. Wcześniej osoby w kryzysie choroby psychicznej były izolowane w warunkach przypominających więzienia, przeważnie krępowane, głodzone i doświadczające przemocy, w tym fizycznej.z opisu fundacji Art Transparent
W klinice wrocławskiej, spełniającej wszystkie nowoczesne standardy i będącej równocześnie placówką naukową, pracowało wielu znanych psychiatrów i neurologów, na czele z Aloisem Alzheimerem. Słynny naukowiec, zajmujący się degradacją pamięci, od 1912 roku kierował i uniwersytecką katedrą psychiatrii, i kliniką jako jej dyrektor.
Chociaż w momencie przybycia do Wrocławia jego przełomowe badania nad chorobą zapominania były już ogłoszone, nie odbiły się one właściwie żadnym echem w świecie naukowym. Alzheimer zmarł we Wrocławiu w 1915 roku w wieku zaledwie 51 lat.z opisu fundacji Art Transparent
Organizatorzy przeglądu przywołują także postać Otfrida Foerstera, innego znakomitego pracownika kliniki, który zrewolucjonizował światową neurologię. Foerster był współtwórcą przełomowego atlasu mózgu oraz sygnatariuszem apelu Magnusa Hirschfelda o zniesienie paragrafu 175, kryminalizującego homoseksualnych mężczyzn.
Po drugiej wojnie światowej budynki psychiatrii i chorób nerwowych odbudowano ze zniszczeń na potrzeby szpitala dziecięcego specjalizującego się w chorobach onkologicznych, hematologicznych oraz zakaźnych. Wszystkie kliniki kompleksu, początkowo wchodzące w skład Uniwersytetu Wrocławskiego, stały się od 1950 roku częścią Akademii Medycznej we Wrocławiu (aktualnie Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu).
Kuratorzy 24. Przeglądu Sztuki Survival: Michał Bieniek, Daniel Brożek, Małgorzata Miśniakiewicz i Ewa Pluta.
Organizator: fundacja Art Transparent.
